De luchtkwaliteit in industriële omgevingen is door trends als energiezuinig en luchtdicht bouwen helaas achteruit gegaan. “Inzicht in de situatie en flexibele oplossingen zijn essentieel om het effect van slechte binnenlucht aan te pakken”, zegt Daniel Gooijer, directeur van Euromate en lid van Binnenklimaat Nederland.
Tekst: Lieke Bousema | Geschreven voor Euromate en InstallateursZaken
“De nieuwste bouwprincipes laten steeds minder ruimte voor natuurlijke ventilatie”, vertelt Gooijer. “Mechanische ventilatie wordt weliswaar opgeleverd volgens de richtlijnen uit het Bouwbesluit, maar zorgt slechts voor een minimale verversing van de lucht. Het gebruik van de ruimte is veel bepalender voor de luchtkwaliteit. Arbeidsprocessen zoals next day delivery, retouren en lichte productie zorgen voor extra vervuiling zoals (fijn)stof, dat doeltreffend afgevangen moet worden.” Volgens de WHO, het RIVM en vergelijkbare instanties geldt voor fijnstof geen drempelwaarde. Dit komt omdat zelfs de kleinste blootstelling al gezondheidsschade kan opleveren. “Bijvoorbeeld in magazijnen zijn de gevolgen van vervuilde binnenlucht goed te merken. Medewerkers gaan met hoofdpijn of een zere keel naar huis, goederen worden bedekt onder een laag stof en automatische lijnen hebben steeds vaker te maken met storingen. Maar ook buiten het magazijn zijn er gevolgen. Zo kennen we voorbeelden van winkels, waar de kleding soms met twee personen opgehangen moet worden door de stoffige verpakkingen. En etiketten zijn soms zo stoffig dat gedurende het transportproces barcodesystemen niet meer goed werken.”
Bronafzuiging is niet voldoende
“Bijvoorbeeld in de houtverwerkende industrie en metaalbewerking lijkt bronafzuiging een oplossing, maar dit is niet voldoende”, aldus Gooijer. “Immers worden in dit geval alleen de grote (stof)deeltjes afgevangen, terwijl de kleinere, meest schadelijke deeltjes, gassen en dampen in de binnenlucht terechtkomen en door de medewerkers kunnen worden ingeademd. Om dergelijke problemen te ondervangen, is het verstandig om náást het ventilatiesysteem een luchtreiniger te plaatsen. Dit is vaak goedkoper dan uitbreiding van het ventilatiesysteem.”
Hart voor een gezond binnenklimaat
Slechte binnenluchtkwaliteit kan, mede afhankelijk van de vervuilingsbron, leiden tot serieuze gezondheidsklachten. In kantoren en scholen kunnen bijvoorbeeld hoofdpijn, vermoeidheid en concentratieverlies ontstaan en ook Sick Building Syndrome klachten liggen op de loer. “Tijdens de coronapandemie is duidelijk geworden dat in slecht geventileerde ruimtes besmettelijke virussen zich langdurig via de binnenlucht kunnen verspreiden”, vertelt Gooijer. “Goede ventilatie in combinatie met effectieve luchtreiniging is in dit geval essentieel om een gezond binnenklimaat te realiseren. Dit is ook de reden dat wij participeren in belangrijke onderzoeken zoals MIST (MItigation STrategies for Airborne Infection) en CLAIRE (Clean Air for Everyone). Binnen Binnenklimaat Nederland hebben we bovendien een leidende rol in de projectgroep die de richtlijn Luchtreiniging voor reductie Pathogenen in 2023 heeft uitgebracht. Deze richtlijn beschrijft onder meer de werking, effectiviteit en aandachtspunten van gangbare luchtreinigingstechnieken.”
Flexibele oplossing
Omdat gedurende de levensduur van een gebouw niet altijd dezelfde vervuilingsbronnen aanwezig zijn en het arbeidsproces steeds verandert, is het lastig om een oplossing voor schone lucht gebouwgebonden op te leveren. “Gelukkig zijn er volledig zelfstandige systemen die complementair zijn aan de bestaande (ventilatie)systemen en die zonder grote bouwkundige ingrepen geïnstalleerd kunnen worden”, aldus Gooijer, die als voorbeeld de industriële luchtreiniger noemt. “Industriële luchtreinigers dragen continu zorg voor een veilige en prettige werkomgeving. Bijvoorbeeld door de luchtkwaliteit te verhogen, vervuilingen zoals (fijn)stof af te vangen en – als gevolg hiervan – schoonmaak- en onderhoudskosten te reduceren. Een speciaal filterpakket haalt alle (fijn)stof uit de lucht, waardoor dit niet langer neerdaalt op werkplekken en machines. Hierdoor hoeft minder vaak en minder intensief gereinigd te worden en neemt ook het risico op storingen af.” Bijzonder aan deze luchtreinigers is bovendien dat zij werken volgens het recirculatieprincipe. “In plaats van buitenlucht wordt geconditioneerde binnenlucht aangezogen, waardoor warmte- of koudeverlies niet aan de orde is. Hierdoor hoeft niet extra verwarmd of gekoeld te worden. Sterker nog: warme of gekoelde lucht wordt juist beter door de ruimte verspreid, wat resulteert in een hoger comfort tegen gelijke energiekosten.” Dankzij professionele luchtreinigers in de werkomgeving kan de lucht in industriële omgevingen vraaggestuurd gefilterd worden. “In combinatie met een meetsysteem kan actief gestuurd worden op vervuiling. De apparaten werken harder als de lucht viezer wordt en gaan zachter en dus energiezuiniger draaien wanneer de vervuiling laag is.”
Meten is weten
In Gooijers ervaring gaan veel installateurs bij de engineering van ventilatiesystemen nog uit van het totale vloeroppervlak. “Hierbij voldoen zij weliswaar aan de regels van het Bouwbesluit, maar de activiteiten en het aantal gebruikers in een ruimte zijn minstens zo belangrijk om gezonde binnenlucht mogelijk te maken.” Daarnaast ziet hij dat installateurs onvoldoende betrokken worden bij wijzigingen in het ruimtegebruik, waardoor veel ventilatie-installaties na verloop van tijd niet meer afdoende zijn. Bovendien: “Installateurs focussen vaak op CO2-niveaus, maar kijken onvoldoende naar de vervuilingsbronnen. Je kunt je wel indenken dat ruimtes met veel fijnstofgeneratie – denk aan het herpakken van producten in kartonnen dozen en de bewerking van hout, steen en metaal – erg ongezond zijn terwijl de CO2-niveaus prima in het groen staan. Wij raden daarom aan om de fijnstof in de ruimtes te meten. Dit kan zeer laagdrempelig en geeft nog beter inzicht in de luchtkwaliteit.”
Hij ziet dat steeds meer bedrijven dit inzicht op prijs stellen. “Bij de ontwikkeling van onze nieuwste generatie industriële luchtreinigers hebben we hier ook nadrukkelijk rekening mee gehouden. Bijvoorbeeld door de techniek te integreren in een IoT-omgeving met sensoren die de luchtkwaliteit continu meten en alarmeren zodra ingestelde waardes worden overschreden. Voor de metingen werken wij bijvoorbeeld samen met AirTeq, een autoriteit op het gebied van luchtkwaliteitssensoren, die gecertificeerd is door Binnenklimaat Nederland.” Omdat steeds meer bedrijven zonnepanelen plaatsen en de resterende dakbelasting hierdoor beperkt is, is het belangrijk dat luchtreinigers zo licht mogelijk zijn. “Ook moeten de apparaten geïnstalleerd kunnen worden zonder kostbare aanpassingen aan de sprinklersystemen.”
Gezondere luchtkwaliteit bij Leunissen Interieurbouw
Euromate heeft meer dan 47 jaar kennis en ervaring in effectieve en duurzame luchtzuivering. Eén van de bedrijven waar zij recent industriële luchtreinigers heeft geïnstalleerd, is Leunissen Interieurbouw in Beek. Deze interieurbouwer is sinds april 2002 gevestigd in een bedrijfspand aan de Burgemeester van Meeuwenstraat, dat destijds nieuw gebouwd Is. Het pand is voorzien van alle moderne productiefaciliteiten en deels geautomatiseerd. “In onze productiehal ontstaat veel houtstof. Dit komt met name door de handmatige bewerking van de diverse meubelstukken”, vertelt bedrijfsleider Hans Segers. “Bij de bouw van het pand is wel een afzuigsysteem in de hal voorzien en we maken waar mogelijk gebruik van bronafzuiging, maar dit is niet voldoende om al het stof af te vangen. Met name de kleine, meest schadelijke deeltjes komen in de binnenlucht terecht.” Hij vervolgt: “Wij vinden het belangrijk om continu gezonde luchtkwaliteit te hebben. Onze mensen maken het verschil op de werkvloer en we zorgen graag goed voor ze. Daarbij fungeren we als showroom voor onze klanten, die regelmatig met hun architect naar Beek komen voor besprekingen. Ook voor deze partijen vonden wij het belangrijk om een goede uitstraling te hanteren, waarvan gezonde binnenlucht onderdeel uitmaakt.”
Tijdens de Houtpro+beurs in Den Bosch zijn twee collega’s van Segers in contact gekomen met Euromate. Zij waren al snel overtuigd dat het inzetten van professionele luchtreinigers van toegevoegde waarde zou zijn om de luchtkwaliteit in de diverse bedrijfsruimtes te verbeteren. “Dankzij industriële luchtreinigers (DFI) in onze productiehal worden met name de fijne houtstofdeeltjes nu met hoge efficiëntie en middels tweetraps mechanische filtratie uit de binnenlucht gefilterd. Het geluidsniveau en een constant debiet zijn hierbij belangrijke elementen. Daarnaast hebben we luchtreinigers (VisionAir) aangeschaft om onze kantoren, vergaderruimte en kantine blijvend van gezonde binnenlucht te voorzien. Deze apparaten werken op basis van mechanische filtratie met HEPA 13-efficiëntie en zijn netjes weggewerkt in de plafonds.” Allround interieurbouwer Dennis Janssen: “We merken echt het verschil voor en na de installatie van de luchtfilters. Er is minder stof op de werkvloer en de binnenlucht voelt ook schoner aan. Het is mooi dat ook de andere ruimtes zoals de kantine zijn meegenomen, zodat we in de pauzes eveneens verzekerd zijn van schone binnenlucht.”